Wada refrakcji oznacza, że jego układ optyczny nie skupia na siatkówce równoległej wiązki promieni.
Wyróżniamy:
- nadwzroczność – hipermetropia
- krótkowzroczność – myopia
- niezborność – astygmatyzm
Nadwzroczność jest to nazwa takiej mocy układu optycznego oka (refrakcji), przy której promienie wpadające równoległe do oka skupiają się w ognisku położonym za siatkówką. Najczęściej jest spowodowana zbyt krótką osią gałki ocznej. Stan taki występuje w małych oczach np. u noworodków (nadwzroczność fizjologiczna).
Możemy wyróżnić nadwzroczność:
- ukrytą – gdy jest ona skompensowana przez napięcie akomodacji
- ujawnioną – narastającą z wiekiem wskutek zmniejszenia zdolności akomodacji
- całkowitą – ma miejsce ok. 45 r.ż.
- starczowzroczność (presbyopia) – nie jest stanem patologicznym gdyż jest następstwem fizjologicznego procesu utraty zdolności akomodacyjnych oka z powodu stopniowego twardnienia i zmniejszenia elastyczności soczewki. Jej objawem jest oddalanie się od oka punktu bliży wzrokowej
Najbardziej powszechną formą wyrównania wady jest:
- korekcja okularowa z zastosowaniem soczewek sferycznych – dodatnich -wypukłych – skupiających.
- soczewki kontaktowe
- soczewki wszczepiane wewnątrzgałkowo
- chirurgia refrakcyjna
Krótkowzroczność jest to taki stan zdolności skupiającej układu optycznego oka, w którym promienie równoległe ogniskowane są przed siatkówką.
Możemy podzielić ją na:
- osiową – wiąże się ze zbyt długą osią gałki ocznej w stosunku do jej mocy łamiącej
- krzywiznowa – powstaje w wyniku nieprawidłowej (zbyt wypukłej ) krzywizny poszczególnych elementów układu optycznego oka
- refrakcyjna – występuje wtedy, gdy wzrasta współczynnik załamania ośrodków optycznych oka, najczęściej dotyczy to soczewki gdy rozwija się zaćma jądrowa
Krótkowzroczność korygujemy:
- w okularach soczewkami sferycznymi – minusowymi – wklęsłymi – rozpraszającymi
- soczewki kontaktowe
- soczewki wszczepiane wewnątrzgałkowo
- chirurgia refrakcyjna
Niezborność-astygmatyzm układu optycznego oka występuje wtedy, gdy obserwowany punkt tworzy na siatkówce obraz nie punktowy. Najczęściej przyczyną jest nieprawidłowa krzywizna rogówki.
Zjawisko to można zrozumieć wyobrażając sobie soczewkę wklęsło-wypukłą, która nie jest odcinkiem kuli, lecz elipsoidy czyli ma kształt jajowaty. W tej soczewce dwa główne południki, położone prostopadle względem siebie mają najbardziej różniące się promienie krzywizny.
Wszystkie inne południki mają promienie krzywizny pośrednie, zbliżające się wielkością do pobliskiego południka głównego. Południki główne wyznaczają oś astygmatyzmu. Wiązka promieni padających wzdłuż jednej osi jest załamywana z inną mocą niż promienie padające wzdłuż osi prostopadłej. Każda z 2 osi prostopadłych ma ognisko położone w innej odległości ogniskowej. Dla każdego południka istnieje inny punkt dali wzrokowej, zatem oko z niezbornością nie widzi dobrze z żadnej odległości.
Do korekcji niezborności stosujemy:
- soczewki cylindryczne, które posiadają cylindryczną krzywiznę łamiącą
- soczewki kontaktowe toryczne
- soczewki wszczepiane wewnątrzgałkowo
- chirurgia refrakcyjna
